DNAiel.net

Það var mjög áhugaverð örskýrsla/frétt að birtast í NEJM þar sem kona varð ljóshærð við það að taka ofskammt af Chloroquine Phosphate sem er notað gegn  malaríu. Hún hefur lesið eitthvað vitlaust á lyfjaseðillinn því að hún innbyrti 500 mg daglega í staðinn fyrir vikulega.

Sjá myndir hérna

Nýleg rannsókn frá Princeton Háskóla sýnir að heilar einstaklinga ná saman í miðjum samtölum sem leiðir til þess að hægt er að botna setningar.

Áður fyrr hefur því verið haldið fram að tal og hlustun hefur verið tvær aðgreindar aðgerðir sbr. þá skemmtilegu útskýringu að talið sé komið frá þeim hluta heilans sem kallast Broca´s svæði en hlustun á öðru svæði sem kallast Wernicke´s svæði. En þessar nýlegu rannsóknir sýna að þessi svæði ná mun betur saman en áður var haldið sem leiðir til þess að einstaklingar í miðjum samtölum herma ósjálfrátt eftir hvor öðrum, nota líka setningaskipan, talhraða og jafnvel líkamsstöðu.

Tilraunirnar voru í raun nokkuð einfaldar: Háskólanema var komið fyrir í MRI tæki þar sem fylgst var með heilavirkni hennar á meðan hún sagði sögur af því hvernig tveir strákar hefðu rifist um að bjóða henni á ball og hvernig samtal hennar við lögregluna eftir bílslys hefði verið. Sögurnar voru svo spilaðar fyrir 11 aðra einstaklinga og heilavirkni þeirra rannsökuð á meðan þeir hlustuðu. Þar kom í ljós að heilar stelpunar sem sagði söguna og hinna einstaklingana “ómuðu” saman og í sumum einstaklingum, virkjuðust ákveðin svæði áður í þeim sem hlustuðu heldur en í þeim sem sagði söguna-sem bendir til þess að þeir sem hlustuðu gátu getið sér til um framhaldið á sögunni.

Mjög skemmtileg rannsókn en ég hefði viljað að taka þessa rannsókn á næsta stig. Til dæmis, hefði ég viljað að sjá hvort leikmenn sem spila co-op saman í fyrsta skiptið séu jafn “nánir” og þeir sem hafa spilað co-op áður? Svo væri hægt að tvinna inn í þetta t.d. hvort heilarnir geta lesið hvorn annan þrátt f yrir að leikmenn séu bara að spila saman online og þar að leiðandi ekki í sama herbergi. Niðurstöðurnar frá þessari rannsókn yrðu nokkuð sérstakar, því þetta  hlýtur að flokkast mikið til um æfingu-Það er maður hlýtur að æfast í því að lesa fólk/gjörðir fólks, sem myndi þá þýða að tölvuleikir gætu  hjálpað til að æfa þetta?

Allt eru þetta nú bara pælingar, það vita allir að maður fær bara kassaaugu á því að vera í tölvuleikjum!

Það hafa skapast miklar umræður um “sköpun lífs” undanfarið, þá sérstaklega í ljós þess að Craig Venter (reyndar ekki bara hann, heldur þeir starfsmenn sem vinna fyrir hann) tókst að smíða erfðamengi, skella því inn í bakteríu sem svo náði að fjölga sér. Að auki, hefur Drew Endy (Stanford University) verið duglegur að kynna Synthetic Biology fyrir umheiminum og jú auðvitað má ekki gleyma Chris Voigt (University of California, San Francisco) og eitt af mínu uppáhaldi, Chris Anderson (Berkeley). Þess má geta að ég sótti um hjá þeim tveimur síðastnefndu og fékk þau svör að þeir myndu hafa samband í febrúar…sem þeir auðvitað gerðu ekki. Anyway, burtséð frá biturleika þá er Synthetic Biology (íslensk þýðing óskast) nýjasti heiti skíturinn undir sólinni. Þetta er staðurinn til að vera á ef þú ert nýr og á leiðinni upp! Scientific American tilnefnir þetta sem einn af tólf hlutum sem munu breyta öllum heiminum. Ég get auðvitað ekki verið annað en smá sammála þar sem t.d. hægt væri að skapa bakteríur til að vinna úr ýmsum úrgangi, til að vinna bensín, sparnaður á orku og svo framvegis. Auðvitað er hræðslan við þessar framfarir oft úr lausu lofti gripnar, margir nefna það að með tilkoma manngerðra baktería gætu þær sloppið úr rannsóknarstofunni og farið út í náttúruna og skapað þar allskonar usla. Ég nenni ekki að ræða um það, enda það orðin martugginn wrigleys pakki þar.

Það sem er mér hugfangið er frekar þessi pressa eða væntingar sem við setjum á herðar Synthetic Biology. Erum við ekki að gleyma okkur aðeins í draumunum. Það er gaman að nefna stórmyndina Back to the Future í þessum skilningi þar sem eftir rúmlega 5 ár þá verðum við á fljúgandi bílum og flugbrettum. Þetta er ekki að fara að gerast á næstu fimm árum. Sama held ég að sé að fara að gerast með Synthetic Biology-í raun og veru þá höfum við ekkert gert enn, fyrir utan að koma manngerðu genamengi inn í bakteríu, við höfum ekki þróað tólin, tæknina eða pælingarnar nógu mikið til að Synthetic Biology verði að því sem við viljum að hún verði. Við erum að setja of miklar væntingar í verkefni sem gæti tekið okkur mörg ár að þróa tæknina fyrir og þá hver veit verðum við komin á fljúgandi bíla sem ganga fyrir lofti og hverjum er þá ekki skítsama um einhverjar bakteríur sem búa til bensín!

Engu að síður er ég gífurlega hugfangin af þessari hugmynd, að búa til genamengi baktería-líkt og þegar forritari býr til forrit. En það er einmitt í þessari samlíkingu sem sýnir hvað Synthetic Biology á í raun langt í land. Forritarar hafa kóðann, setupið og reynslu sem þarf til þess að gera forrit. Það eru þessir hlutir sem Synthetic Biology vantar, jú við getum sagt að við höfum e-s konar kóða í plasmíðum (DNA-RNA kóði), setupið er samt shaky (ekki allar bakteríutegundir eru móttækilegar fyrir plasmíð insertion) og reynslan kemur með endurteknum mistökum. En þetta kemur alveg, bara spurning um hvenær.

Lag dagsins er úr stórmyndinni Donnie Darko: Brjálæður Heimur – G. Jules

Það eru til fjölmargar sögur um notkun lyktarskins í að auðkenna ákveðna hópa á lífrænum efnum. Þessar sögur gerast flest allar snemma á seinustu öld, þegar að IR tæki og NMR voru ekki til. Reyndar þegar ég hugsa um það þá segja niðurstöður IR mælingum eiginlega bara svipaða hluti og maður fær með því að lykta af efninu, aðeins að tilteknir hópar eru í byggingu mólekúlsins.
Allavega, þá eru fáir efnafræðingar sem treysta enn á þessar náð þessa skilningarvits, sérstaklega útaf mörg efni eyða slímhúðinni og enn fleiri geta gert karlmenn ófrjóa. Flestir sem nota enn þefskinið eru gamlir refir í bransanum en hafa samt þróað alveg ótrúlega nákvæmni og þess vegna hef ég aldrei neitað notkun lyktarskinsins í efnafræði. En í dag þá rakst ég á frábærar leiðbeiningar frá lyfjafyrirtæki sem notar einmitt lykt til að auðkenna ákveðna hópa og það sem meira er, þá eru hóparnir settir saman í auðskiljanlega töflu.  Svona lítur hún út:

Efni – Líking
Acetic sýra – Edik
Acetone – Naglalakkaeyðir
Alcohol – (ekkert gefið, kannski eiga allir að vita þetta)
Naphthalene – Mölflugukúlur (kannski ekki margir á Íslandi sem kannast við þetta en það geri ég sko!)
Benzaldehíð – Möndlur
Klór – Bleikiefni (það er eitthvað annað orð yfir þetta sem ég man ekki í svipann)
Súlfíð – Rotnandi egg
Mercaptan – Lykt af skunk

Svakalega einfalt en nokkuð skemmtilegt!

Ég hef alltaf verið á móti múgæsing og þá sérstaklega þeim sem stórfyrirtæki beita til að græða peninga. Einn slíkur var án efa seinasta Svínakrísa (og svo fuglakrísa þar áður) þar sem þjóðirnar börðust um mótefni sem var skellt saman á svo óheyrilega stuttum tíma (með undanþágum frá WHO). Alveg ótrúlegt þar sem fréttir áður en þessi krísa skall á, voru einvörðungu um hagræðingu lyfjafyrirtækja því það var bara ekki að seljast nógu mikið af lyfjum.

Anyway, nú hafa vísindamenn frá Mount Sinei School of Medicine (sem er NB í Boston) sýnt fram á að Svínaflensuvírusinn hafi í raun ekki haft drápseðlið sem spænska veikin  hafði. Talið er að um það bil 50 milljónir manns hafi dáið af völdum spænsku veikinnar á árunum 1918-1919, þar af um 484 íslendingar. (Innskot: Merkilegt er samt að skv. Wiki þá var spænska veikin kölluð franska veikin á Spáni).

Bæði Spænska veikin og svínaflensan er Influenza A vírusar sem innihalda negatífa RNA búta (3′-5′) sem þarf að breyta í pósitífa með hjálp RNA polymerasa áður en þeir verða tjáðir (e. translation), sem í raun þýðir að vírusinn þarf að innihalda RNA polymerasa. Influenza A fjöldskyldan samanstendur af fleiri smáhópum sem eru skilgreindir eftir því hvernig tegund af Hemagglutin og Neuraminidase þeir innihalda og þaðan kemur nafnið á vírusunum sem margir þekkja, eða H1N1.

[Framundan eru góðar útskýringar um virkni þessara tveggja próteinfjöldskyldna]

Hemagglutin er himnuprótein eru á yfirborði vírusins sem binst við frumurnar sem vírusinn ræðst á. Árásin gerist í þremur skrefum þar sem binding á sér stað við við sykrur á yfirborði frumna (með þessu nær vírusinn að þekkja nákvæmlega hvernig frumu hann er að bindast við) . Því næst er allur vírusinn “étinn” af frumunni, sem gerist þannig að vírusinn er komið fyrir í innanfrumublöðrum (e. endosome). Því næst reynir fruman að “melta” vírusinn með því að breyta sýrustigi innan blaðranna en þegar að sýrustigið er komið í 6.0 þá breytir Hemagglutin um byggingu (refoldast) sem gerir það að verkum að Hemagglutin nær að festa sig tryggilega í himnu frumunnar. Að lokum dragast himnur vírusins og frumunnar næ og vírusinn að lokum “sprautar” inn innihaldi sínu (vRNA, RNA polymerasa og fleiri próteinum) inn í frumunar…the rest is history.

Sialic Acid

Neuraminidase er ensím sem klífur tengi milli sialic hópa. Eins og áður var sagt, þá þekkir vírusinn frumurnar eftir sykruhópum á yfirborði frumunnar. Hinsvegar til þess að losna frá frumunni þá verður enuraminidasi að klýfa sialic acid endahópa frá sýkru hópa sýktrar frumu til þess að “afkvæmni” vírusins geti sloppið út úr frumunni og sýkt fleirri frumur. Þessi hópur passar líka upp á að vírusar festast ekki saman, með því kljúfa sialic acid hópa af himnupróteinum vírusins. Þetta er helst skotmark lyfja, s.s. Tamiflu.

Enn aftur af þessum vísindamönnum, þeir hafa semsagt fundið út að þrátt fyrir munurinn á milli Svínó og Spænsku Veikinni var sá að sú Spænska hafði eitt prótein umfram Svínó, prótein sem heitir PB1-F2. Þetta prótein hindrar framleiðslu interferon.

Þessi interferon eru ógeðslega töff efni, því þegar að “afkvæmin” sleppa út úr sýktri frumu þá er það seinasta verk sýktu frumunnar áður en hún deyr hetjudauða að vara allar frumur sem eru í kring. Frumurnar byrja þá að framleiða Protein Kínasa R (þess má geta að Dr. Una stúderaði mikið þessa fjöldskyldu próteina í sínu doktorsnámi), sem leiðir til minnkandi prótein framleiðslu innan frumunnar (vegna þess að RNAse L eyðileggur allt RNA, hvortsem það sé RNA frá frumunni eða vírusnum) og aukinnar virkni p53 sem leiðir að sjálfsögðu til apoptosis eða skipulögðum frumudauða. Þannig er hægt að minnka svæðið sem verður sýkt.

Mér finnst þessi uppgötvun nokkuð töff þar sem nú er hægt að koma í veg fyrir svona múgsefjun eins og átti sér stað fyrir um ári síðan þar sem flest allir voru sprautaðir með einhverjum kokteil sem í raun virkaði jafnvel og að bera á sig Aloea Vera á milli tánna.

Lag Dagsins: Harlem Shakes-Sunlight.mp3

Mér finnst eiginlega orðið asnalegt hvað íslenskt sjónvarp, þá sér í lagi þættir sem fjalla um lífið í dag (sbr. kastljós), eru uppteknir af listum. Ég get alveg skilið að þetta sé smár heimur, maður þekkir mann sem getur komið þér í sjónvarpsviðtal í gær-en í gær fékk ég eiginlega nóg þegar að það var verið að fjalla um nemanda í LÍ sem hafði gert sér það mest til frægðar að hafa gert b.s. ritgerð um Picazu (gula furðuskrýmslið í Pokemon). Í þessu 10-15 mínútna viðtalið, var farið yfir verkefnið hennar, hvernig hún klæddi sig og hvernig hárið á henni hafði verið á litinn. Auðvitað er ég ekki hlutlaus en ég hef horft á óteljandi fréttir um allskonar listaspírur og furðufólk sem er hampað í sjónvarpi á meðan margir vísindamenn eru að gera góða hluti, bæði hér í háskólanum og úti í heimi. Hvers vegna er ekki hægt að hafa stutt sjónvarpsviðtal við snjalla vísindamenn um störf þeirra? Er það leiðinlegra en að hlusta á einhvern listamann sem naglalakkar sig með mismunandi litum? Því bara neita ég að trúa og mér til stuðnings þá var t.d. nýjasta tækni og vísindi mjög vinsæll þáttur og Lífið sem er sýndur á mánudögum á RÚV er einnig mjög vinsæll.

Til að ráða bót á þessu vil ég að RÚV verði með smá fréttaskot einu sinni í viku í kastljósi um vísindin á Íslandi og íslendinga sem vinna á þessu sviði. Þetta myndi vera í svona kynningaformi, þar sem vísindamaðurinn er kynntur, venjulegur dagur í lífi hans og rannsóknirnar hans. Ég myndi velja Villa Naglbít sem þáttastjórnanda, enda mikill aðdáendi vísinda.

Lagið:Freelance Whales-Generator 2nd Floor

Mikið finnst mér mánudagar mikil sóun á lífsvilja. Hlutir sem maður á aldrei að gera á mánudögum:

• Borga reikninga
• Fara til læknis
• Taka bensín
• Fara í Bónus
• Elda
• Hreyfa sig
• Vinna

Er ég andstæðingur óhefðbundna lækninga? Nei.
Er ég á móti því að höfuð sjúklinga sé fyllt af vitleysu og vonum um lækningu af einhverjum sem hugsar aðeins um að græða pening svo hann geti haldið áfram að grilla lambalæri og rifjasteik á miðvikudagskvöldum? Já elsku bobbý.

Það fór því hrollur  um mig þegar ég las að Government Accountability Office (GOA) Bandaríkjanna hafði farið í dulargervi eldra fólks og hringt í suma af þessum sölumönnum sem voru að selja ýmiss bætiefni (skýrsla). Þar kom staðhæfðu þessir “sérfræðingar” að bætiefnið þeirra gæti læknað ýmsa kvilla, s.s. krabbamein, hjartasjúkdóma og sykursýki. Þar sem þessir “sérfræðingar” töldu að hér væri verið að tala við eldra fólk, þá var oftast skotið inn í að bætiefnin væru fyrirbyggjandi fyrir svokallaða ellisjúkdóma, s.s. hátt kólesteról og Alzheimers sjúkdóminn.

Jæja, þetta er svosem að saklausara taginu hugsar maður, en það kom nefnilega verri hlutir úr þessu stakeouti-”sérfræðingarnir” ráðmæltu sjúklingum að taka fæðibótaefnin þeirra þrátt fyrir skýr fyrirmæli um að þau mættu ekki taka með ákveðnum lyfjum. Einnig bentu “sérfræðingarnir” sjúklingum um að hætta að taka lyfin sem læknar höfðu mælt með og taka bara fæðubótaefnin í staðinn.

Hér eru nokkur af þeim ráðleggingum sem “sérfræðingarnir” mæltu með:

• Hvítlaukur kemur í veg fyrir offitu og sykursýki og læknar hjartasjúkdóma.
• Ginseng læknar ýmsa sjúkdóma og þar á meðal krabbamein.
• Hvítlaukur getur komið í staðinn fyrir lyf gegn háum blóðþrýsting.
• Musteristré (Ginko Bilobo) læknar Alzheimers sjúkdóm, þunglyndi og getuleysi.

Ég á svosem ekki von á því að þetta sé í svipuðum málum hérna á Íslandi og sá t.d. að heilsuhúsið setur inn skýr fyrirmæli að upplýsingar koma ekki í stað tilmæla fagfólks eins og er tilgreint hér fyrir musteristréið. En auðvitað leynast alltaf einhverjir svartir sauðir í þessum bransa og þess er nú skemmst að minnast þegar að Birna Smith (DNA heilari) talaði um að samræður sínar við stofnfrumuna sína, Magnúsi Karl til mikillar skemmtunar.

Lagið: Pearl Jam – Elderly Woman

Ég er hræddur við býflugur og finnst ekkert meira asnalegra en sú réttlæting að þær ráðast bara fólk þegar þeim er ógnað. Mér yrði ógnað ef eitthvað dýr sem væri nokkru stærri en ég, myndi labba framhjá mér og koma nálægt mér-býflugum eru líklega alltaf hræddar við okkur. En ég ákvað þar sem ég er latur í vinnunni og það er föstudagur að skella inn nokkuð góðum ráðum fyrir fólk sem hefur verið stungið af býflugum.

1. Taktu í burtu oddinn. Augljóslega. No explanation needed.

2 A . Blandaðu saman  Natríum bíkarbónati (Sodium Bicarbonate)/Bökunarsódi/matarsódi og vatni þannig að það verði  að þykkri leðju.

Býflugnaeitur eru samansett úr miklum prótein kokteil, sem er að mestu leyti óþekktur en inniheldur eitt basískt prótein sem heitir Mellitin. Þetta prótein veldur eituráhrifum og drepur frumur. Annar stór partur af eitrinu er maurasýra (formic acid) sem er ætandi og veldur kláða. Býflugur hafa tvo mismunandi kirtla fyrir þessa tvo hluta, þ.e. basískta próteinið og sýruna sem blandast síðan saman við það að stinga einhvern.
Natríum Bíkarbónat vatnslausn er er eilítið basísk og getur því verkað á móti maurasýrunni og þannig minnka kláðann.

2 B. Einnig er mjög sniðugt að nota ananassafa. Í safanum er próteinið Papain sem er cystein próteasi, þ.e. prótein sem brýtur niður peptíðkeðjur. Þetta prótein brýtur niður Mellitin (basíska próteinið í eitrinu) og þannig minnka bólgurnar og kláðinn.

Gleðilegan föstudag!

Lag Dagsins: Belle and Sebastian – The Boy With the Arab Strap

Niðurstöður vísindamanna frá NCI benda til þess að hákarlabrjósk hafi lítil áhrif á öran vöxt krabbameinsfrumna. Því hefur oft verið fleygt fram að hákarlar geti ekki fengið krabbamein. Ástæðan fyrir þessu er sú (ef ég man rétt) að hákarlar framleiða prótein sem er hindri (antagonist) fyrir angiogenin. Þegar að æxli myndast þá verður það “frekara” á ýmis vítamín og þarf því að víkka út æðakerfi sem liggur til og frá æxlinu. Próteinið angiogenin hjálpar til að stækka þetta æðakerfi. Þess vegna, ef angiogenin er hindrað þá myndast ekki þetta æðakerfi og æxlið í rauninni “sveltur.”

Út frá þessari fræði hafa stuðningsmenn óhefðbundna lækninga haldið fram að hákarlabrjósk hafi æxlishindrandi áhrif-um 25% krabbameinssjúklinga eru að taka þetta með lyfjunum sínum í US & A. Þetta er ekki aðeins einhverjir amerískir loddarar sem mæla með þessu því það er líka hægt að finna umfjöllun um hákarlabrjósk á brjóstakrabbamein.is og fleiri íslenskum stöðum. Einnig er skemmtilegt frá því að segja að Alþýðublaðið frá árinu 1994 birti þessa fyrirsögn þar sem Dr. Patrick Quillan frá einmitt NCI er að rannsaka áhrif brjósks úr íslenskum hákörlum á krabbameinsfrumur (sannast að rannsóknir geta verið margra ára ferill & hversu mikinn pening maður getur fengið fyrir ófrumlegar hugmyndir).

Þessi nýlega klíníska rannsókn þar sem enginn munur var á þeim sjúklingum sem voru gefið hákarlabrjósk með meðferð (lyfja- og geislameðferð) og þeim sem var gefið lyfleysa. Þetta er fyrsta klíníska rannsóknin sem  hefur verið gerð á hákarlabrjóski gegn krabbameini og ég tel að það sé engin ástæða til þess að ætla að krabbameinssjúklingum verði bent á þessa rannsókn og þeim sagt að hætta að taka þetta sem fæðubótaefni. Hákarlar hafa mjög þróað ónæmiskerfi [innskot: Líffræðingar eru tiltölulega nýbúnir að fatta það, duh] og þrátt fyrir að brjóskið hafi fellt þessa fyrstu hindrun, þá er t.d. önnur efni í brjóskinu (mucoplysaccarides) sem eru talin draga töluvert úr margskonar bólgum (sjá verkefni frá 1997 í Nýsköpunarsjóð )

Heimildir: Charles Lu, J. et al., 2010, J NCI, ASAP.