En ég rakst á niðurstöður úr einni tölfræðirannsókn sem segir:

a) Panasonic myndavélar gera þig meira sexí heldur en Nikon vélar

b) Þú ert heitari eftir því stærð myndavélalinsa

c) Iphone notendur eiga fleiri hjásvæfur en Blackberry og Android notendur!

Það er skemmtilegt frá því að segja að þessi tegund olíu er upprunalega frá Canada þar sem enginn annar en Dr. Baldur Stefansson í Manitoba University notaði kynbætur til að búa til mismunandi tegundir af repjuolíu en þaðan er orðið Canola einmitt komið frá eða Canadian oil, low acid.

En nýlega hefur komið í ljós að þessar plöntur hafa sloppið úr sértilgerða ræktunarstað sínum og eru nú byrjaðar að dreifa sér og það sem verra er, æxlast við aðrar plöntur sem leiðir til afbrigða sem eru ónæmar fyrir tveimur illgresiseyðum.

Rannsóknarmenn og konar tóku plöntusýni á 8-km fresti við einhvern sveitaveg í Norður Dakota og töldu hversu margar plöntur voru við hvern sýnastað. Niðurstöðurnar sýndu að af 288 sýnastöðum uxu næstum 80% plöntur sem væru ónæmar fyrir einu illgresiseyði og að auki voru plöntur sem voru ónæmar fyrir tveimur.

Það er því nokkuð augljóst að stanslaust eftirlit er nauðsynlegt þegar að erfðabreyttar plöntur eru ræktaðar í náttúrunni. Hinsvegar er þessi umræða hérna á landi komin í algjöra þrot, því eins og oft áður, þá breytist umræðan í “íþróttakappleiksstuðning” heldur en umræðu þar sem reynt er að komast að einhverri niðurstöðu um málið. Orf hefur mikið til málanna að leggja og eins og margar vita þá hefur verið ræktað ýmis konar korn og erfðabreyttar afurðir í náttúrunni í mörg ár. En ég skil líka alveg áhyggjurnar frá þeim sem vilja hindra þessa þróun en þeir hafa samt algjörlega gleymt þeirri náttúruspjöll sem Alaskalúpínan er.

Lag dagsins: Fanfarlo-The walls are Coming Down

Sjá myndir hérna

Áður fyrr hefur því verið haldið fram að tal og hlustun hefur verið tvær aðgreindar aðgerðir sbr. þá skemmtilegu útskýringu að talið sé komið frá þeim hluta heilans sem kallast Broca´s svæði en hlustun á öðru svæði sem kallast Wernicke´s svæði. En þessar nýlegu rannsóknir sýna að þessi svæði ná mun betur saman en áður var haldið sem leiðir til þess að einstaklingar í miðjum samtölum herma ósjálfrátt eftir hvor öðrum, nota líka setningaskipan, talhraða og jafnvel líkamsstöðu.

Tilraunirnar voru í raun nokkuð einfaldar: Háskólanema var komið fyrir í MRI tæki þar sem fylgst var með heilavirkni hennar á meðan hún sagði sögur af því hvernig tveir strákar hefðu rifist um að bjóða henni á ball og hvernig samtal hennar við lögregluna eftir bílslys hefði verið. Sögurnar voru svo spilaðar fyrir 11 aðra einstaklinga og heilavirkni þeirra rannsökuð á meðan þeir hlustuðu. Þar kom í ljós að heilar stelpunar sem sagði söguna og hinna einstaklingana “ómuðu” saman og í sumum einstaklingum, virkjuðust ákveðin svæði áður í þeim sem hlustuðu heldur en í þeim sem sagði söguna-sem bendir til þess að þeir sem hlustuðu gátu getið sér til um framhaldið á sögunni.

Mjög skemmtileg rannsókn en ég hefði viljað að taka þessa rannsókn á næsta stig. Til dæmis, hefði ég viljað að sjá hvort leikmenn sem spila co-op saman í fyrsta skiptið séu jafn “nánir” og þeir sem hafa spilað co-op áður? Svo væri hægt að tvinna inn í þetta t.d. hvort heilarnir geta lesið hvorn annan þrátt f yrir að leikmenn séu bara að spila saman online og þar að leiðandi ekki í sama herbergi. Niðurstöðurnar frá þessari rannsókn yrðu nokkuð sérstakar, því þetta  hlýtur að flokkast mikið til um æfingu-Það er maður hlýtur að æfast í því að lesa fólk/gjörðir fólks, sem myndi þá þýða að tölvuleikir gætu  hjálpað til að æfa þetta?

Allt eru þetta nú bara pælingar, það vita allir að maður fær bara kassaaugu á því að vera í tölvuleikjum!

Það sem er mér hugfangið er frekar þessi pressa eða væntingar sem við setjum á herðar Synthetic Biology. Erum við ekki að gleyma okkur aðeins í draumunum. Það er gaman að nefna stórmyndina Back to the Future í þessum skilningi þar sem eftir rúmlega 5 ár þá verðum við á fljúgandi bílum og flugbrettum. Þetta er ekki að fara að gerast á næstu fimm árum. Sama held ég að sé að fara að gerast með Synthetic Biology-í raun og veru þá höfum við ekkert gert enn, fyrir utan að koma manngerðu genamengi inn í bakteríu, við höfum ekki þróað tólin, tæknina eða pælingarnar nógu mikið til að Synthetic Biology verði að því sem við viljum að hún verði. Við erum að setja of miklar væntingar í verkefni sem gæti tekið okkur mörg ár að þróa tæknina fyrir og þá hver veit verðum við komin á fljúgandi bíla sem ganga fyrir lofti og hverjum er þá ekki skítsama um einhverjar bakteríur sem búa til bensín!

Engu að síður er ég gífurlega hugfangin af þessari hugmynd, að búa til genamengi baktería-líkt og þegar forritari býr til forrit. En það er einmitt í þessari samlíkingu sem sýnir hvað Synthetic Biology á í raun langt í land. Forritarar hafa kóðann, setupið og reynslu sem þarf til þess að gera forrit. Það eru þessir hlutir sem Synthetic Biology vantar, jú við getum sagt að við höfum e-s konar kóða í plasmíðum (DNA-RNA kóði), setupið er samt shaky (ekki allar bakteríutegundir eru móttækilegar fyrir plasmíð insertion) og reynslan kemur með endurteknum mistökum. En þetta kemur alveg, bara spurning um hvenær.

Lag dagsins er úr stórmyndinni Donnie Darko: Brjálæður Heimur – G. Jules

Efni – Líking
Acetic sýra – Edik
Acetone – Naglalakkaeyðir
Alcohol – (ekkert gefið, kannski eiga allir að vita þetta)
Naphthalene – Mölflugukúlur (kannski ekki margir á Íslandi sem kannast við þetta en það geri ég sko!)
Benzaldehíð – Möndlur
Klór – Bleikiefni (það er eitthvað annað orð yfir þetta sem ég man ekki í svipann)
Súlfíð – Rotnandi egg
Mercaptan – Lykt af skunk

Svakalega einfalt en nokkuð skemmtilegt!

Anyway, nú hafa vísindamenn frá Mount Sinei School of Medicine (sem er NB í Boston) sýnt fram á að Svínaflensuvírusinn hafi í raun ekki haft drápseðlið sem spænska veikin  hafði. Talið er að um það bil 50 milljónir manns hafi dáið af völdum spænsku veikinnar á árunum 1918-1919, þar af um 484 íslendingar. (Innskot: Merkilegt er samt að skv. Wiki þá var spænska veikin kölluð franska veikin á Spáni).

Bæði Spænska veikin og svínaflensan er Influenza A vírusar sem innihalda negatífa RNA búta (3′-5′) sem þarf að breyta í pósitífa með hjálp RNA polymerasa áður en þeir verða tjáðir (e. translation), sem í raun þýðir að vírusinn þarf að innihalda RNA polymerasa. Influenza A fjöldskyldan samanstendur af fleiri smáhópum sem eru skilgreindir eftir því hvernig tegund af Hemagglutin og Neuraminidase þeir innihalda og þaðan kemur nafnið á vírusunum sem margir þekkja, eða H1N1.

[Framundan eru góðar útskýringar um virkni þessara tveggja próteinfjöldskyldna]

Hemagglutin er himnuprótein eru á yfirborði vírusins sem binst við frumurnar sem vírusinn ræðst á. Árásin gerist í þremur skrefum þar sem binding á sér stað við við sykrur á yfirborði frumna (með þessu nær vírusinn að þekkja nákvæmlega hvernig frumu hann er að bindast við) . Því næst er allur vírusinn “étinn” af frumunni, sem gerist þannig að vírusinn er komið fyrir í innanfrumublöðrum (e. endosome). Því næst reynir fruman að “melta” vírusinn með því að breyta sýrustigi innan blaðranna en þegar að sýrustigið er komið í 6.0 þá breytir Hemagglutin um byggingu (refoldast) sem gerir það að verkum að Hemagglutin nær að festa sig tryggilega í himnu frumunnar. Að lokum dragast himnur vírusins og frumunnar næ og vírusinn að lokum “sprautar” inn innihaldi sínu (vRNA, RNA polymerasa og fleiri próteinum) inn í frumunar…the rest is history.

Sialic Acid

Neuraminidase er ensím sem klífur tengi milli sialic hópa. Eins og áður var sagt, þá þekkir vírusinn frumurnar eftir sykruhópum á yfirborði frumunnar. Hinsvegar til þess að losna frá frumunni þá verður enuraminidasi að klýfa sialic acid endahópa frá sýkru hópa sýktrar frumu til þess að “afkvæmni” vírusins geti sloppið út úr frumunni og sýkt fleirri frumur. Þessi hópur passar líka upp á að vírusar festast ekki saman, með því kljúfa sialic acid hópa af himnupróteinum vírusins. Þetta er helst skotmark lyfja, s.s. Tamiflu.

Enn aftur af þessum vísindamönnum, þeir hafa semsagt fundið út að þrátt fyrir munurinn á milli Svínó og Spænsku Veikinni var sá að sú Spænska hafði eitt prótein umfram Svínó, prótein sem heitir PB1-F2. Þetta prótein hindrar framleiðslu interferon.

Þessi interferon eru ógeðslega töff efni, því þegar að “afkvæmin” sleppa út úr sýktri frumu þá er það seinasta verk sýktu frumunnar áður en hún deyr hetjudauða að vara allar frumur sem eru í kring. Frumurnar byrja þá að framleiða Protein Kínasa R (þess má geta að Dr. Una stúderaði mikið þessa fjöldskyldu próteina í sínu doktorsnámi), sem leiðir til minnkandi prótein framleiðslu innan frumunnar (vegna þess að RNAse L eyðileggur allt RNA, hvortsem það sé RNA frá frumunni eða vírusnum) og aukinnar virkni p53 sem leiðir að sjálfsögðu til apoptosis eða skipulögðum frumudauða. Þannig er hægt að minnka svæðið sem verður sýkt.

Mér finnst þessi uppgötvun nokkuð töff þar sem nú er hægt að koma í veg fyrir svona múgsefjun eins og átti sér stað fyrir um ári síðan þar sem flest allir voru sprautaðir með einhverjum kokteil sem í raun virkaði jafnvel og að bera á sig Aloea Vera á milli tánna.

Lag Dagsins: Harlem Shakes-Sunlight.mp3

Til að ráða bót á þessu vil ég að RÚV verði með smá fréttaskot einu sinni í viku í kastljósi um vísindin á Íslandi og íslendinga sem vinna á þessu sviði. Þetta myndi vera í svona kynningaformi, þar sem vísindamaðurinn er kynntur, venjulegur dagur í lífi hans og rannsóknirnar hans. Ég myndi velja Villa Naglbít sem þáttastjórnanda, enda mikill aðdáendi vísinda.

Lagið:Freelance Whales-Generator 2nd Floor

• Borga reikninga
• Fara til læknis
• Taka bensín
• Fara í Bónus
• Elda
• Hreyfa sig
• Vinna

Það fór því hrollur  um mig þegar ég las að Government Accountability Office (GOA) Bandaríkjanna hafði farið í dulargervi eldra fólks og hringt í suma af þessum sölumönnum sem voru að selja ýmiss bætiefni (skýrsla). Þar kom staðhæfðu þessir “sérfræðingar” að bætiefnið þeirra gæti læknað ýmsa kvilla, s.s. krabbamein, hjartasjúkdóma og sykursýki. Þar sem þessir “sérfræðingar” töldu að hér væri verið að tala við eldra fólk, þá var oftast skotið inn í að bætiefnin væru fyrirbyggjandi fyrir svokallaða ellisjúkdóma, s.s. hátt kólesteról og Alzheimers sjúkdóminn.

Jæja, þetta er svosem að saklausara taginu hugsar maður, en það kom nefnilega verri hlutir úr þessu stakeouti-”sérfræðingarnir” ráðmæltu sjúklingum að taka fæðibótaefnin þeirra þrátt fyrir skýr fyrirmæli um að þau mættu ekki taka með ákveðnum lyfjum. Einnig bentu “sérfræðingarnir” sjúklingum um að hætta að taka lyfin sem læknar höfðu mælt með og taka bara fæðubótaefnin í staðinn.

Hér eru nokkur af þeim ráðleggingum sem “sérfræðingarnir” mæltu með:

• Hvítlaukur kemur í veg fyrir offitu og sykursýki og læknar hjartasjúkdóma.
• Ginseng læknar ýmsa sjúkdóma og þar á meðal krabbamein.
• Hvítlaukur getur komið í staðinn fyrir lyf gegn háum blóðþrýsting.
• Musteristré (Ginko Bilobo) læknar Alzheimers sjúkdóm, þunglyndi og getuleysi.

Ég á svosem ekki von á því að þetta sé í svipuðum málum hérna á Íslandi og sá t.d. að heilsuhúsið setur inn skýr fyrirmæli að upplýsingar koma ekki í stað tilmæla fagfólks eins og er tilgreint hér fyrir musteristréið. En auðvitað leynast alltaf einhverjir svartir sauðir í þessum bransa og þess er nú skemmst að minnast þegar að Birna Smith (DNA heilari) talaði um að samræður sínar við stofnfrumuna sína, Magnúsi Karl til mikillar skemmtunar.

Lagið: Pearl Jam – Elderly Woman